۱۸۹ مطلب
مسعود پزشکیان با صدور دستور به دستگاه دیپلماسی برای آغاز گفتوگو با آمریکا، نشانههایی از کاهش تنش در مسیر احتمال تقابل نظامی را آشکار کرد. در حالی که واشنگتن ناوها و جنگندههای خود را در منطقه مستقر کرده، دیپلماسی پشتپرده با میانجیگری کشورهای منطقه جریان دارد. آمریکا شروطی چون توقف غنیسازی، محدودسازی برنامه موشکی و قطع حمایت از گروههای مقاومت را مطرح کرده، در حالی که تهران این حوزهها را خطوط قرمز میداند و بازگشت به مذاکرات را در چارچوب کاهش تحریمها دنبال میکند.
با تشدید تهدیدهای نظامی واشنگتن، ایران و آمریکا همزمان دیپلماسی را فعال کردهاند تا از جنگ منطقهای جلوگیری شود. تهران از آمادگی برای «توافق منصفانه» سخن گفته اما انتقال اورانیوم غنیشده را خط قرمز دانسته و گزارشهای رسانهای را رد کرده است. همزمان، اسرائیل از طریق سفرهای محرمانه و هماهنگیهای امنیتی، ایده ائتلاف بینالمللی علیه ایران را پیگیری میکند. در تلآویو، نگرانی اصلی علاوه بر امنیت، هزینههای اقتصادی و سناریوی جنگ فرسایشی است.
نمیتوان بهسادگی درباره آینده مذاکرات خوشبین بود. تجربههای گذشته نشان داده است هرگاه سقف مطالبات آمریکا افزایش یافته، روند گفتوگوها یا فرسایشی شده یا به بنبست رسیده است.
تنش میان ایران و آمریکا با ترکیبی از تهدید نظامی، فشار اطلاعاتی و دیپلماسی مشروط تشدید شده است. دونالد ترامپ همزمان از اعزام نیرو و امید به توافق سخن میگوید، در حالیکه تهران با پیامهای صریح بازدارنده هرگونه حمله را پرهزینه میداند. اختلافنظر در واشنگتن، نقشآفرینی اسرائیل و دوگانگی موضع عربستان، فضای مبهمی ساخته که در آن توافق محدود محتملتر از جنگ فراگیر ارزیابی میشود.
این گزارش تصویری از مذاکره زیر سایه تهدید ارائه میدهد: ترامپ از تماس با ایران و آمادگی برای توافق سخن میگوید، اما همزمان با نمایش قدرت نظامی، گزینه حمله را زنده نگه میدارد. تحلیلها نشان میدهد دیپلماسی آمریکا ابزار فشار است نه هدف نهایی. ایران مذاکره را تنها بر پایه احترام متقابل میپذیرد. در مجموع، خاورمیانه در وضعیتی شکننده قرار دارد که احتمال لغزش به درگیری نظامی افزایش یافته است.
رئیس سازمان انرژی اتمی به ادعاهای اخیر گروسی درباره برنامه هستهای ایران واکنش نشان داد و تاکید کرد: انتظار میرود گروسی از چنین ادبیاتی استفاده نکند و به تکالیفش در ارائه گزارشات پایبند باشد.
افزایش حضور نظامی آمریکا در اطراف ایران نشانه ورود واشنگتن به فاز فشار عملیاتی است؛ فشاری که هدف آن نه جنگ تمام عیار، بلکه ایجاد شوک راهبردی و وادارسازی ایران به پذیرش توافق جدید است. با این حال تحلیلگران آمریکایی و اسرائیلی هشدار می دهند که پیامد هر اقدام نظامی غیرقابل پیش بینی است و می تواند به گسترش جنگ منطقه ای و تحمیل هزینه های سنگین سیاسی و اقتصادی منجر شود.
«تاکر کارلسون» مفسر محافظهکار برجسته آمریکایی در مقالهای با اشاره به شباهتها میان بحثها پیرامون برنامه هستهای ایران و کره شمالی پیشنهاد کرد که دستیابی ایران به سلاح اتمی ممکن است در غرب آسیا ثبات برقرار کند.
روبیو نهتنها از منتقدان سرسخت هرگونه توافق با ایران به شمار میرود، بلکه گزارشها در زمان برگزاری مذاکرات غیرمستقیم میان تهران و واشنگتن حاکی از آن بود که در همان مقطع نیز تلاش کرده بود پرونده ایران را از دست استیو ویتکاف خارج کند.
من به همه درباره ایران میگویم که طرح شما بسیار هوشمندانه بود. رهبران ایران میگویند برق هستهای غیرنظامی میخواهند؛ ما میگوییم «باشه، این حق شماست». روسیه میگوید «این هم سوخت، بنابراین نیازی به غنیسازی ندارید». اگر غنیسازی کنید، نشان میدهد که برق هستهای غیرنظامی نمیخواهید، بلکه چیز دیگری میخواهید.
